Từ kết luận thanh tra giai đoạn 2022 - 2025 tại Sở Y tế Khánh Hòa và 5 đơn vị trực thuộc, hàng loạt sai phạm hệ thống trong công tác đấu thầu, mua sắm vật tư và nghiệm thu công trình đã bị chỉ ra. Đây là hồi chuông cảnh báo cho các cơ sở y tế trong việc siết chặt quy trình quản lý tài chính và đầu tư công.
1. Nhận diện sai phạm trong đấu thầu và thẩm định giá
Thanh tra tỉnh đã chỉ rõ những lỗ hổng ngay từ bước lập hồ sơ mời thầu (HSMT) và xác định giá gói thầu:
Cài cắm điều kiện hạn chế nhà thầu: Nhiều đơn vị đưa ra tiêu chuẩn đánh giá năng lực, kinh nghiệm cao bất thường, không phù hợp với thực tế (Ví dụ: Yêu cầu bằng đại học cho các vị trí công việc chỉ cần trình độ trung cấp).
Vi phạm tính cạnh tranh: Tình trạng một đơn vị tư vấn "vừa đá bóng vừa thổi còi" khi cùng lúc trúng các gói thầu thiết kế, quản lý dự án và giám sát trong cùng một dự án.
Thẩm định giá thiếu khách quan: Đơn vị thẩm định giá chỉ dựa trên báo giá đơn lẻ hoặc giá kê khai trên cổng thông tin mà không đối chiếu với giá giao dịch thực tế trên thị trường, dẫn đến nguy cơ gây thiệt hại ngân sách.
2. Sai phạm nghiêm trọng trong nghiệm thu và thanh toán
Đây là nhóm sai phạm trực tiếp dẫn đến việc thu hồi ngân sách tại các đơn vị như BVĐK tỉnh Khánh Hòa, BVĐK khu vực Cam Ranh, TTYT Ninh Hòa...
Nghiệm thu khống khối lượng: Quyết toán và thanh toán cho các hạng mục không thi công hoặc thi công thiếu so với thiết kế (thiếu van khóa đồng, cáp điện, cửa sắt, vách ngăn nhôm kính...).
Áp giá vật liệu sai quy định: Lập dự toán với đơn giá vật liệu (sơn, gạch, xi măng...) cao hơn so với thông báo giá của Sở Xây dựng tại thời điểm thực hiện.
Tiếp nhận hàng hóa không đảm bảo chất lượng: Trong mảng vật tư y tế và hóa chất, một số đơn vị đã nghiệm thu hàng hóa không đúng theo HSMT, đặc biệt là tiếp nhận hóa chất có hạn sử dụng (date) quá ngắn, không đảm bảo thời gian sử dụng thực tế.
3. Hệ quả và biện pháp xử lý
Trước những sai phạm mang tính hệ thống này, cơ quan chức năng đã thực hiện các biện pháp quyết liệt:
Thu hồi ngân sách: Chánh Thanh tra tỉnh đã ban hành quyết định tạm giữ hơn 2 tỷ đồng từ 6 dự án xây dựng để nộp lại ngân sách Nhà nước.
Cắt giảm quyết toán: Đề nghị giảm trừ khi thanh toán số tiền hơn 211 triệu đồng đối với các sai phạm tại dự án sửa chữa, cải tạo BVĐK tỉnh.
Xử lý trách nhiệm: Yêu cầu Giám đốc Sở Y tế và lãnh đạo 5 đơn vị trực thuộc tổ chức kiểm điểm, xử lý nghiêm trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan.
4. Bài học kinh nghiệm cho các đơn vị y tế
Từ vụ việc tại Khánh Hòa, các cơ sở y tế cần rút ra những bài học để tránh rủi ro pháp lý:
Chấn chỉnh công tác đấu thầu: Đảm bảo HSMT xây dựng trên tiêu chí minh bạch, công tâm, tuyệt đối không cài cắm tiêu chí kỹ thuật để hướng thầu.
Sát sao khâu nghiệm thu: Cán bộ phụ trách giám sát phải đối chiếu thực tế từng hạng mục trước khi ký biên bản nghiệm thu, tránh tình trạng "ký mù" dẫn đến thanh toán dư khối lượng.
Kiểm soát hạn dùng vật tư: Khoa Dược và Tổ BHYT cần phối hợp chặt chẽ trong khâu nhập kho, kiên quyết từ chối các loại hóa chất, vật tư không đúng cấu hình hoặc hạn dùng không đảm bảo quy định.
