Thuốc nhỏ mắt kháng sinh và nước mắt nhân tạo là chỉ định phổ biến trong nhãn khoa. Tuy nhiên, cơ quan giám định BHYT hiện đang áp dụng quy tắc kiểm soát số lượng dựa trên dung tích và thời gian điều trị. Việc kê quá 02 lọ thuốc cùng loại cho một đơn thuốc 30 ngày mà không có lý do đặc biệt sẽ bị coi là lãng phí và dẫn đến xuất toán phần số lượng dư thừa.
1. Quy chuẩn định mức thuốc nhỏ mắt trong điều trị
Theo các hướng dẫn dược lâm sàng và quy tắc giám định:
Dung tích và số giọt: Một lọ thuốc nhỏ mắt thông thường (5ml - 10ml) chứa khoảng 100 - 200 giọt. Với liều dùng tiêu chuẩn (nhỏ 1-2 giọt/lần, 2-4 lần/ngày), một lọ thuốc thường đủ dùng trong ít nhất 15-20 ngày.
Thời hạn sử dụng sau khi mở nắp: Đa số các loại thuốc nhỏ mắt có chứa chất bảo quản được khuyến cáo chỉ sử dụng trong vòng 15-30 ngày sau khi mở nắp.
Quy định kê đơn: Đối với đơn thuốc ngoại trú 30 ngày, việc kê 01 lọ cho mỗi loại (01 lọ kháng sinh, 01 lọ nước mắt nhân tạo) được coi là hợp lý. Việc kê từ 03 lọ cùng loại trở lên thường bị hệ thống giám định điện tử chặn lại.
2. Nguy cơ xuất toán từ việc kê đơn "trừ hao"
Hệ thống giám định thực hiện thuật toán tính toán lượng thuốc dựa trên liều dùng (XML 2).
Lỗi vượt định mức sử dụng: Nếu bác sĩ ghi liều dùng "Nhỏ mắt 2 lần/ngày" nhưng số lượng kê là 3 lọ (loại 10ml), hệ thống sẽ tính toán thấy lượng thuốc này đủ dùng cho 3 tháng thay vì 1 tháng. Phần 2 lọ dư ra sẽ bị xuất toán 100%.
Kê trùng nhóm dược lý: Việc kê đồng thời nhiều loại nước mắt nhân tạo hoặc nhiều loại kháng sinh có phổ kháng khuẩn tương tự trong một đơn thuốc mà không có chẩn đoán bệnh lý phức tạp (như loét giác mạc nặng) cũng là nguyên nhân gây xuất toán.
Hệ quả: Mặc dù đơn giá một lọ thuốc nhỏ mắt có thể chỉ từ vài chục đến hơn một trăm nghìn đồng, nhưng với hàng ngàn lượt khám mắt mỗi tháng tại các bệnh viện chuyên khoa, tổng số tiền xuất toán tích lũy sẽ là một con số không hề nhỏ.
3. Ngăn chặn nguy cơ xuất toán cho đơn vị
Để đảm bảo tính hợp lý của đơn thuốc và bảo vệ nguồn thu, nhà quản lý cần triển khai:
Thiết lập "Trần số lượng" trên HIS: Cấu hình phần mềm kê đơn để giới hạn số lượng tối đa cho mỗi loại thuốc nhỏ mắt trên một đơn thuốc (Ví dụ: tối đa 02 lọ/loại cho đơn 30 ngày). Nếu bác sĩ muốn kê nhiều hơn, hệ thống yêu cầu phải nhập "Lý do chỉ định tăng liều" (ví dụ: rửa mắt liên tục, loét giác mạc diện rộng...).
Kiểm soát liều dùng đồng bộ với số lượng: Đảm bảo trường dữ liệu "Liều dùng" (số giọt/lần, số lần/ngày) trên tệp XML 2 phải khớp với "Số lượng" thuốc cấp phát. Sai lệch giữa hai thông số này là căn cứ dễ nhất để hệ thống giám định tự động loại bỏ chi phí.
Ưu tiên thuốc dạng tép (Single-dose) cho trường hợp đặc biệt: Đối với bệnh nhân cần dùng thuốc liều cao nhưng thời gian ngắn, hoặc bệnh nhân nhạy cảm với chất bảo quản, Khoa Dược nên cung cấp thuốc dạng tép dùng một lần. Điều này giúp minh chứng tính chính xác trong điều trị và dễ dàng giải trình về định mức sử dụng thuốc với cơ quan BHXH.
