Trong điều trị cảm cúm và ho, các bác sĩ thường có xu hướng kê thêm thuốc để giảm nhanh triệu chứng. Tuy nhiên, nhiều loại viên nén phối hợp (như Decolgen, Tiffy, Panadol Extra...) thực chất chứa các hoạt chất phổ biến như Paracetamol, Chlorpheniramine hoặc Phenylephrine. Việc kê một viên phối hợp cùng với một loại thuốc đơn lẻ có chung hoạt chất sẽ bị hệ thống giám định coi là trùng lặp y lệnh và xuất toán toàn bộ phần thuốc bị thừa.
1. Bản chất của lỗi trùng hoạt chất (Duplicate Therapy)
Lỗi này xảy ra khi trong cùng một đơn thuốc hoặc cùng một đợt điều trị, bệnh nhân được chỉ định hai hoặc nhiều loại thuốc có cùng đích tác dụng dược lý:
Ví dụ điển hình: Bác sĩ kê Paracetamol 500mg để giảm đau và kê thêm Decolgen (trong đó đã có sẵn 500mg Paracetamol) để chữa cảm cúm.
Quy định thanh toán: Quỹ BHYT chỉ chi trả cho một loại thuốc phục vụ cùng một mục đích điều trị. Việc dùng chồng chéo không những gây lãng phí mà còn tăng nguy cơ quá liều (đặc biệt là độc tính trên gan của Paracetamol).
2. Nguy cơ xuất toán từ thuật toán đối soát XML 2
Hệ thống giám định điện tử hiện nay không chỉ nhìn vào "Tên thuốc" mà quét trực tiếp vào "Mã hoạt chất" và "Nhóm dược lý" trong tệp XML 2.
Lỗi phát hiện tự động: Khi hệ thống nhận diện được hai mã hoạt chất trùng nhau trong cùng một ngày kê đơn (Timestamp), nó sẽ ngay lập tức gắn cờ lỗi.
Xuất toán viên nén phối hợp: Thông thường, hệ thống sẽ ưu tiên thanh toán loại thuốc đơn lẻ và xuất toán loại thuốc phối hợp có giá thành cao hơn nếu không có giải trình về sự cần thiết của việc tăng liều.
Hệ quả: Mặc dù giá trị một viên thuốc cảm cúm không cao, nhưng lỗi này thường xảy ra hàng loạt tại các phòng khám Nội, Nhi, Tai Mũi Họng. Khi tổng hợp quyết toán quý hoặc năm, số tiền bị truy thu có thể lên tới hàng trăm triệu đồng, kèm theo đó là điểm trừ trong chỉ số chất lượng bệnh viện.
3. Giải pháp kỹ thuật và đào tạo
Để triệt tiêu lỗi trùng lặp hoạt chất, nhà quản lý cần áp dụng các biện pháp sau:
Cài đặt cảnh báo tương tác và trùng lặp trên HIS: Đây là giải pháp hiệu quả nhất. Khi bác sĩ kê đơn thuốc thứ hai có hoạt chất trùng với thuốc thứ nhất, phần mềm HIS phải hiện cửa sổ cảnh báo đỏ (Hard Alert). Bác sĩ chỉ có thể tiếp tục nếu đưa ra được lý do chuyên môn hợp lý hoặc phải xóa một trong hai thuốc.
Xây dựng "Danh mục thuốc tương đương" cho Khoa Dược: Khoa Dược cần cung cấp danh sách các thuốc phối hợp và các hoạt chất thành phần tương ứng cho các khoa lâm sàng. Điều này giúp bác sĩ dễ dàng nhận diện và tránh kê chồng chéo khi đã có thuốc đơn lẻ trong kho.
Kiểm soát đơn thuốc tại quầy phát thuốc: Dược sĩ lâm sàng/Dược sĩ cấp phát phải là "chốt chặn" cuối cùng. Nếu phát hiện đơn thuốc trùng hoạt chất, cần liên hệ ngay với bác sĩ để điều chỉnh trước khi dữ liệu được đẩy lên cổng giám định.
