Pha chế thuốc tại bệnh viện (Galenic) giúp cung cấp các dạng bào chế đặc thù không có sẵn trên thị trường hoặc chia liều phù hợp cho bệnh nhân nhi, ung thư. Tuy nhiên, một sai lầm phổ biến trong hạch toán là đưa chi phí nhân công pha chế vào giá thành thuốc trong khi bệnh nhân đang điều trị nội trú. Điều này dẫn đến lỗi "Phí chồng phí" và bị xuất toán toàn bộ phần nhân công pha chế.
1. Nguyên tắc cấu thành giá thuốc pha chế BHYT
Theo hướng dẫn của Bộ Y tế về phương pháp tính giá thuốc pha chế tại bệnh viện, giá thành được cấu thành từ:
Giá nguyên liệu: Tính theo giá trúng thầu thực tế.
Chi phí bao bì, tá dược, phụ liệu: Các vật tư tiêu hao dùng trực tiếp để tạo ra sản phẩm.
Chi phí nhân công và khấu hao máy móc: Đây là phần dễ gây tranh cãi nhất trong giám định.
Quy định quan trọng: Nếu bệnh nhân đang nằm viện, chi phí chăm sóc và các thao tác kỹ thuật của nhân viên y tế (bao gồm cả việc chuẩn bị thuốc) đã được kết cấu trong Giá ngày giường bệnh. Do đó, không được phép tính thêm tiền công pha chế vào giá thuốc bán cho bệnh nhân nội trú.
2. Nguy cơ xuất toán từ việc "áp giá sai đối tượng"
Hệ thống giám định điện tử thực hiện đối soát mã loại hình điều trị trên tệp XML 1 và cấu thành giá thuốc trên tệp XML 2.
Lỗi tính trùng nhân công nội trú: Bệnh viện xây dựng một mức giá chung cho thuốc pha chế (bao gồm cả tiền công). Khi bệnh nhân nội trú sử dụng, hệ thống đẩy dữ liệu giá này lên cổng. BHXH sẽ đối soát với mã ngày giường và thực hiện lệnh Xuất toán phần chênh lệch tương ứng với tiền công pha chế đã tính trùng.
Thiếu bảng kê chi tiết cấu thành giá: Nếu bệnh viện không cung cấp được bảng thuyết minh cách tính giá (Breakdown) cho từng đơn vị thuốc pha chế khi có yêu cầu hậu kiểm, toàn bộ đơn giá thuốc có thể bị từ chối và chỉ được thanh toán theo giá nguyên liệu thô.
Hệ quả: Mặc dù số tiền trên mỗi đơn vị thuốc có thể nhỏ, nhưng với các dòng thuốc dùng hàng ngày (như dung dịch sát khuẩn, thuốc bột chia liều cho nhi khoa), tổng số tiền bị xuất toán sẽ rất lớn và gây khó khăn cho việc cân đối ngân sách khoa Dược.
3.Tách minh bạch cấu trúc giá trên HIS
Để tránh rủi ro "phí chồng phí", các nhà quản lý y tế cần triển khai:
Xây dựng hai bảng giá thuốc pha chế trên HIS: 1. Bảng giá nội trú: Chỉ bao gồm giá nguyên liệu và vật tư tiêu hao. 2. Bảng giá ngoại trú: Có thể bao gồm thêm chi phí nhân công pha chế (nếu chưa được tính vào giá dịch vụ khám bệnh). Phần mềm HIS phải tự động áp giá dựa trên mã đối tượng điều trị của bệnh nhân.
Chuẩn hóa danh mục thuốc Galenic (XML 4): Đảm bảo mã thuốc pha chế được khai báo lên cổng giám định kèm theo quyết định phê duyệt giá của Giám đốc bệnh viện hoặc Sở Y tế, trong đó nêu rõ các thành phần cấu thành giá để phục vụ đối soát tự động.
Kiểm soát định mức hao hụt: Xây dựng định mức hao hụt nguyên liệu hợp lý trong quá trình pha chế. Việc kê khai lượng nguyên liệu quá cao so với thành phẩm thực tế cũng là kẽ hở dẫn đến bị xuất toán vì lý do "không đảm bảo tính kinh tế".
