Thuốc giãn phế quản dạng khí dung (như Salbutamol, Ipratropium...) là chỉ định thiết yếu trong điều trị hen phế quản và COPD. Tuy nhiên, một quy tắc bất biến trong giám định BHYT là: Số lượng ống thuốc sử dụng phải tương ứng với số lần thực hiện kỹ thuật khí dung. Việc kê khai số lượng thuốc vượt quá số lần thực hiện kỹ thuật trên bảng kê sẽ dẫn đến việc xuất toán toàn bộ phần thuốc chênh lệch.
1. Nguyên tắc đối soát "Thuốc đi đôi với Công"
Theo định mức kinh tế kỹ thuật và quy trình giám định của BHXH Việt Nam:
Tính đồng bộ: Mỗi lần bệnh nhân thực hiện dịch vụ kỹ thuật "Phun khí dung" (mã DVKT tương ứng) thường chỉ được sử dụng tối đa 01-02 đơn vị thuốc (ống/tép).
Quy trình giám định: Hệ thống sẽ thực hiện phép chia đơn giản: (Tổng số ống thuốc trong XML 2) / (Tổng số lượt thực hiện DVKT khí dung trong XML 3).
Ngưỡng xuất toán: Nếu kết quả cho thấy số thuốc nhiều hơn số lượt thực hiện (ví dụ: bảng kê ghi 10 ống thuốc nhưng chỉ có 5 lượt phun khí dung), hệ thống sẽ tự động xuất toán 05 ống thuốc dư thừa với lý do: "Thuốc không có dịch vụ kỹ thuật tương ứng để sử dụng".
2. Nguy cơ xuất toán từ sai sót trong quản lý y lệnh
Lỗi này thường xảy ra do sự thiếu đồng bộ giữa bác sĩ, điều dưỡng và bộ phận nhập liệu:
Lỗi "Quên" chỉ định DVKT: Bác sĩ kê đơn thuốc khí dung 3 lần/ngày trong tệp XML 2 nhưng lại quên không chỉ định dịch vụ kỹ thuật "Phun khí dung" tương ứng vào tệp XML 3. Khi đó, toàn bộ số thuốc sẽ bị xuất toán vì không có công cụ để đưa thuốc vào cơ thể bệnh nhân.
Lỗi y lệnh "Về nhà tự phun": Đối với bệnh nhân nội trú, việc kê thuốc để bệnh nhân tự mang về phòng phun (mà không qua quy trình thực hiện của điều dưỡng) là sai quy định thanh toán nội trú. Tất cả thuốc sử dụng tại khoa phải đi kèm với công tiêm/truyền/khí dung.
Hệ quả: Tuy đơn giá mỗi ống thuốc khí dung không quá cao, nhưng tần suất sử dụng tại các khoa Nội hô hấp, Nhi khoa là cực kỳ lớn. Việc xuất toán cộng dồn theo quý có thể tạo ra con số thất thoát hàng trăm triệu đồng và gây khó khăn khi giải trình định mức vật tư tiêu hao.
3. Thiết lập "Y lệnh kép" trên HIS
Để bảo vệ an toàn tài chính và chuẩn hóa quy trình chăm sóc, nhà quản lý cần triển khai:
Thiết lập "Combo Y lệnh" trên HIS: Cấu hình phần mềm để khi bác sĩ chọn thuốc giãn phế quản dạng khí dung, hệ thống sẽ tự động hiện thông báo yêu cầu chọn kèm dịch vụ "Phun khí dung". Tuyệt đối không để bác sĩ kê thuốc lẻ mà không có dịch vụ đi kèm.
Đối soát tự động trước khi ký bảng kê: Bộ phận quản lý tệp XML cần chạy công cụ đối soát hằng ngày: Nếu (Số lượng thuốc khí dung) > (Số lượt DVKT khí dung) thì hệ thống phải phát cảnh báo đỏ để khoa điều trị bổ sung hoặc điều chỉnh y lệnh kịp thời.
Kiểm soát quy trình thực hiện thực tế: Điều dưỡng trưởng khoa cần giám sát việc thực hiện khí dung thực tế và ký xác nhận trên bệnh án điện tử, đảm bảo số lần thực hiện trên tệp XML 3 khớp hoàn toàn với số lượng vỏ thuốc đã tiêu hao được ghi nhận trong tệp XML 2.
