Tình trạng chia nhỏ gói thầu hoặc tách lẻ các bộ phận trong một gói vật tư y tế (VTYT) để thực hiện chỉ định thầu hoặc thanh toán rời là hành vi vi phạm nghiêm trọng các quy định về đấu thầu và quản lý tài chính y tế. Điều này không chỉ gây thất thoát quỹ BHYT mà còn dẫn đến nguy cơ xuất toán hàng loạt tại các cơ sở khám chữa bệnh.
1. Nhận diện hành vi tách lẻ VTYT trong thanh toán
Hành vi tách lẻ thường biểu hiện dưới hai hình thức chính mà Tổ BHYT cần đặc biệt lưu ý:
Tách lẻ gói thầu mua sắm: Chia một dự án mua sắm VTYT có quy mô lớn thành nhiều gói thầu nhỏ dưới hạn mức để áp dụng hình thức chỉ định thầu thay vì đấu thầu rộng rãi. Việc này làm giảm tính cạnh tranh và minh bạch, dẫn đến giá vật tư cao hơn thực tế.
Tách lẻ bộ vật tư (Combo) để thanh toán rời: Một bộ dụng cụ phẫu thuật (như bộ Trocar, bộ dây máy thở...) vốn được nhà sản xuất đóng gói đồng bộ và bệnh viện đấu thầu theo đơn giá trọn bộ, nhưng khi thực hiện thanh toán BHYT lại tách từng linh kiện để tính tiền riêng lẻ.
2. Hệ quả từ việc thiếu kiểm soát
Khi cơ quan BHXH thực hiện giám định, các sai phạm này sẽ dẫn đến:
Từ chối thanh toán (Xuất toán): Toàn bộ chi phí của các linh kiện tách lẻ sẽ bị xuất toán nếu không có mã hiệu hợp lệ hoặc không nằm trong danh mục vật tư lẻ được phê duyệt.
Vi phạm Luật Đấu thầu: Cơ sở y tế có thể bị xử lý kỷ luật hoặc thanh tra nếu bị xác định có hành vi "xẻ thịt" gói thầu để chỉ định thầu trái quy định.
3. Giải pháp kiểm soát dành cho Tổ Bảo hiểm y tế
Để ngăn chặn tình trạng này, Tổ BHYT cần chủ trì phối hợp với các đơn vị liên quan thực hiện:
Rà soát hồ sơ đấu thầu và danh mục HIS: Đảm bảo danh mục VTYT trên phần mềm quản lý bệnh viện (HIS) phải khớp hoàn toàn với cấu trúc gói thầu đã được phê duyệt. Nếu vật tư được mua theo bộ, hệ thống phải tự động khóa việc kê đơn linh kiện rời.
Tăng cường hậu kiểm hồ sơ bệnh án: Đối chiếu số lượng vật tư thực dùng trong biên bản phẫu thuật/thủ thuật với số lượng vật tư đề nghị thanh toán trên cổng giám định.
Giám sát chặt chẽ các gói chỉ định thầu: Đặc biệt lưu ý các loại VTYT có giá trị gần hạn mức chỉ định thầu để đảm bảo không có tình trạng chia nhỏ giá trị mua sắm một cách bất thường trong cùng một thời điểm.
Tư vấn và tập huấn: Thường xuyên phổ biến các quy định mới của Luật Đấu thầu và Nghị định 188/2025/NĐ-CP cho khoa Dược và các khoa lâm sàng để nâng cao tính tuân thủ.
4. Kết luận
Kiểm soát chặt chẽ việc tách lẻ gói VTYT không chỉ là bảo vệ quỹ BHYT mà còn là bảo vệ uy tín và nguồn lực tài chính của bệnh viện. Sự phối hợp nhịp nhàng giữa Tổ BHYT, Khoa Dược và Phòng Tài chính là yếu tố then chốt để đảm bảo mọi chi phí VTYT đều được thanh toán đúng, đủ và minh bạch.
