Website được thiết kế tối ưu cho thành viên chính thức. Hãy Đăng nhập hoặc Đăng ký để truy cập đầy đủ nội dung và chức năng. Nội dung bạn cần không thấy trên website, có thể do bạn chưa đăng nhập. Nếu là thành viên của website, bạn cũng có thể yêu cầu trong nhóm Zalo "BHYT" các nội dung bạn quan tâm.

Bài 2.6. Danh mục nhân lực thực hiện khám chữa bệnh BHYT — Mẫu 02/DM: cấu trúc và đối chiếu với XML

XML

Mẫu 02/DM tại Phụ lục II Thông tư 12/2026/TT-BTC là Danh mục nhân lực thực hiện khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế của từng cơ sở KBCB.

Nếu Mẫu 01/DM trả lời câu hỏi:

“Cơ sở này có những khoa, bàn khám và giường nào?”

thì Mẫu 02/DM trả lời:

“Ai đang làm việc tại đâu, với chức danh gì, giấy phép hành nghề nào, phạm vi chuyên môn nào, thời gian nào và trong trường hợp nào được phân công thực hiện thêm kỹ thuật?”

Đây là một trong những danh mục có giá trị cao nhất cho tiền giám định, vì dữ liệu nhân lực trong XML thường chỉ thể hiện một mã người hành nghề như MA_BAC_SI, NGUOI_THUC_HIEN, MA_BS, MA_TTDV; trong khi tính hợp lệ thực sự còn phụ thuộc khoa làm việc, GPHN, phạm vi hành nghề, phân công, thời gian làm việc và thời điểm hiệu lực danh mục.


1. Cấu trúc Mẫu 02/DM

Mẫu 02/DM gồm các nhóm thông tin chính sau:

NhómTrường chính
Khoa/bộ phận làm việcMA_KHOA, TEN_KHOA
Định danh nhân lựcHO_TEN, GIOI_TINH, SO_DINH_DANH
Chức danh/vị tríCHUCDANH_NN, VI_TRI
GPHNMACCHN, NGAYCAP_CCHN, NOICAP_CCHN
Phạm vi chuyên mônPHAMVI_CM, PHAMVI_CMBS
DVKT được phân công thêmDVKT_KHAC, VB_PHANCONG
Thời gian hành nghềTHOIGIAN_DK, THOIGIAN_NGAY, THOIGIAN_TUAN
Cơ sở khác/chuyển giao kỹ thuậtCSKCB_KHAC, CSKCB_CGKT, QD_CGKT
Hiệu lực danh mụcTU_NGAY, DEN_NGAY
Cơ sởMA_CSKCB

Điểm rất quan trọng là Mẫu 02/DM không chỉ là “danh sách bác sĩ”. Nó bao gồm cả các chức danh khác tham gia quá trình KCB.


2. MA_KHOA và TEN_KHOA mô tả nơi nhân lực thực sự được phân công

MA_KHOA của Mẫu 02/DM được ghi khác nhau tùy loại công việc.

Người được phân công khám bệnh tại Khoa khám bệnh ghi theo mã khám bệnh trong danh mục dùng chung.

Người làm việc tại khoa lâm sàng, cận lâm sàng, dinh dưỡng, dược hoặc chống nhiễm khuẩn ghi theo mã khoa. Nếu làm ở nhiều khoa thì ghi nhiều mã, phân cách bằng ;, trong đó mã đầu tiên là khoa quản lý người đó.

Trường hợp một người:

  • làm ở khoa lâm sàng/cận lâm sàng;
  • đồng thời khám luân phiên tại Khoa khám bệnh;

thì ghi cả mã khoa và mã bàn khám.

Điều này cho thấy quan hệ nhân lực–khoa là nhiều-nhiều, không phải luôn một người chỉ thuộc một khoa.

Vì vậy rule:

MA_BAC_SI chỉ hợp lệ nếu đúng một MA_KHOA

là quá đơn giản.

Phải kiểm tra theo:

người hành nghề → danh sách khoa được phân công → ngày giờ thực hiện.


3. CHUCDANH_NN — chức danh nghề nghiệp

Mẫu 02/DM quy định các mã chức danh:

  • 1: Bác sĩ;
  • 2: Y sĩ;
  • 3: Điều dưỡng;
  • 4: Hộ sinh;
  • 5: Kỹ thuật y;
  • 6: Cử nhân tâm lý lâm sàng;
  • 7: Lương y;
  • 8: Dược sĩ;
  • 9: người tham gia quá trình KCB nhưng không cần cấp GPHN.

Điều này rất hữu ích khi kiểm tra NGUOI_THUC_HIEN trong XML3 hoặc XML5.

Không nên mặc định:

mọi người thực hiện DVKT đều phải là bác sĩ.

Một số DVKT, hoạt động chăm sóc hoặc kỹ thuật có thể do các chức danh khác thực hiện theo quy định và phân công.

Do đó cần kiểm tra:

dịch vụ → loại người được phép thực hiện → chức danh thực tế.


4. VI_TRI — vai trò quản lý và thẩm quyền ký

VI_TRI không phải chức danh nghề nghiệp mà là vị trí/role trong cơ sở.

Các mã gồm:

  • 1: người chịu trách nhiệm chuyên môn;
  • 2: Trưởng khoa/Trưởng đơn nguyên/người phụ trách phòng khám chuyên khoa;
  • 3: người chịu trách nhiệm chuyên môn kiêm Trưởng khoa;
  • 4: người đứng đầu cơ sở hoặc người được ủy quyền ký giấy chuyển tuyến, giấy ra viện, giấy hẹn khám lại;
  • 5: người hành nghề được giao phụ trách khoa khi không có trưởng khoa;
  • 6: người được ủy quyền chịu trách nhiệm chuyên môn kỹ thuật theo quy định.

Trường này đặc biệt hữu ích để đối chiếu:

  • XML7.MA_TTDV;
  • XML13.MA_TTDV;
  • XML14.MA_TTDV;
  • các chứng từ có yêu cầu người có thẩm quyền ký.

Ví dụ một người có GPHN hợp lệ nhưng VI_TRI không phù hợp với vai trò ký giấy chuyển tuyến thì chưa thể kết luận chứng từ hợp lệ chỉ dựa vào GPHN.


5. MACCHN, NGAYCAP_CCHN, NOICAP_CCHN — định danh GPHN

Tên field vẫn là MACCHN, nhưng diễn giải hiện tại là:

số, ký hiệu của giấy phép hành nghề đối với chức danh phải có GPHN.

Các trường đi cùng:

  • NGAYCAP_CCHN;
  • NOICAP_CCHN.

Trong XML, nhiều trường sau sửa đổi đã chuyển sang sử dụng số GPHN, ví dụ:

  • XML2.MA_BAC_SI;
  • XML3.MA_BAC_SI;
  • XML3.NGUOI_THUC_HIEN;
  • XML4.MA_BS_DOC_KQ;
  • XML7.MA_BS;
  • XML13.MA_BAC_SI;
  • XML14.MA_BAC_SI.

Vì vậy Mẫu 02/DM là một nguồn chính để kiểm tra:

mã người trong XML ↔ GPHN trong danh mục nhân lực.

Nhưng chỉ membership GPHN chưa đủ; còn phải xét phạm vi và thời gian.


6. PHAMVI_CM và PHAMVI_CMBS — phạm vi hành nghề

PHAMVI_CM ghi phạm vi hành nghề theo GPHN và các quyết định điều chỉnh. Nếu có nhiều chuyên khoa thì ghi phân cách bằng ;.

PHAMVI_CMBS ghi ngày, số và ký hiệu các quyết định điều chỉnh phạm vi hành nghề.

Đây là cơ sở để kiểm tra sâu hơn:

GPHN hợp lệ không đồng nghĩa được thực hiện mọi dịch vụ.

Một bác sĩ có GPHN nhưng DVKT phát sinh ngoài phạm vi hành nghề vẫn cần xem xét.

Quan hệ cần kiểm tra là:

người hành nghề → phạm vi chuyên môn → DVKT thực hiện.

Trong Dr5-XML đây phù hợp với PERFORMER_CONTEXT hoặc ORDERER_CONTEXT.


7. DVKT_KHAC và VB_PHANCONG — ngoại lệ có kiểm soát

Mẫu 02/DM còn cho phép ghi các DVKT mà người đó được phân công thực hiện ngoài phạm vi hoạt động chuyên môn ghi trên GPHN trong trường hợp quy định cho phép.

DVKT_KHAC ghi 07 ký tự đầu của mã DVKT; nhiều mã phân cách bằng ;.

VB_PHANCONG ghi ngày, số, ký hiệu văn bản phân công tương ứng.

Điều này có ý nghĩa rất lớn đối với engine.

Rule sai:

DVKT ngoài PHAMVI_CM = chắc chắn sai.

Rule đúng hơn:

nếu ngoài PHAMVI_CM → kiểm tra DVKT_KHAC + VB_PHANCONG + điều kiện pháp lý.

Nếu đủ căn cứ thì có thể hợp lệ.

Đây là một ví dụ điển hình cho CONDITIONAL_REFERENCE.


8. Thời gian làm việc là điều kiện quan trọng

Mẫu 02/DM có ba trường:

  • THOIGIAN_DK;
  • THOIGIAN_NGAY;
  • THOIGIAN_TUAN.

THOIGIAN_DK:

  • 1: toàn thời gian;
  • 2: không toàn thời gian.

THOIGIAN_NGAY ghi khung giờ làm việc, ví dụ 0800-1200; nếu có nhiều ngày và nhiều khoảng thì mã hóa theo từng thứ.

THOIGIAN_TUAN ghi các ngày làm việc như T2T3T5, Chủ nhật ghi CN.

Thông tư lưu ý không ghi thời gian trực vào các trường thời gian đăng ký này.

Điều này tạo ra một trong những rule tiền giám định rất có giá trị:

thời điểm y lệnh/thực hiện DVKT ↔ lịch làm việc của người hành nghề.

Tuy nhiên phải thận trọng.

Một dịch vụ ngoài giờ đăng ký không tự động chứng minh sai vì có thể liên quan:

  • trực;
  • cấp cứu;
  • huy động;
  • điều động;
  • hỗ trợ chuyên môn;
  • chuyển giao kỹ thuật.

Do đó kết quả ban đầu thường nên là WARN_REVIEW hoặc INFO_EVIDENCE, không phải tự động từ chối.


9. CSKCB_KHAC, CSKCB_CGKT, QD_CGKT — hành nghề tại nhiều nơi và chuyển giao kỹ thuật

CSKCB_KHAC ghi mã các cơ sở KCB khác nơi người hành nghề đăng ký làm việc.

CSKCB_CGKT ghi mã cơ sở chuyển giao DVKT trong trường hợp có chuyển giao.

QD_CGKT ghi văn bản giao thực hiện chuyển giao kỹ thuật.

Nhóm trường này giúp tránh rule sai kiểu:

người này không thuộc biên chế thường xuyên của bệnh viện → DVKT không hợp lệ.

Điều cần kiểm tra là:

  • có đăng ký làm việc hay không;
  • có cơ chế hợp đồng/chuyển giao phù hợp hay không;
  • thời điểm thực hiện có nằm trong thời gian hợp lệ hay không.

10. TU_NGAY, DEN_NGAY và versioning nhân lực

Mẫu 02/DM cũng là danh mục có hiệu lực theo thời gian.

TU_NGAY:

  • khi tạo danh mục lần đầu: ngày hợp đồng có hiệu lực;
  • khi cập nhật: ngày thông báo hoặc ngày đề nghị áp dụng nếu muộn hơn.

DEN_NGAY ghi khi:

  • thông tin nhân lực thay đổi;
  • hoặc người đó ngừng KCB tại cơ sở.

Khi thay đổi thông tin, gửi:

  • dòng cũ có DEN_NGAY;
  • dòng mới có TU_NGAY.

Do đó không được chỉ kiểm tra:

GPHN này hiện có trong danh mục không?

Mà phải hỏi:

Tại thời điểm chỉ định/thực hiện/ký chứng từ, người này có bản ghi Mẫu 02/DM đang hiệu lực không?


11. Đối chiếu Mẫu 02/DM với các trường XML

Các quan hệ quan trọng nhất:

XMLTrườngĐối chiếu Mẫu 02/DM
XML2MA_BAC_SIngười chỉ định thuốc
XML3MA_BAC_SIngười chỉ định DVKT
XML3NGUOI_THUC_HIENngười thực hiện
XML4MA_BS_DOC_KQngười đọc/kết luận kết quả
XML5NGUOI_THUC_HIENngười ghi/thực hiện diễn biến
XML7MA_BSngười ký chuyên môn
XML7MA_TTDVngười có thẩm quyền
XML10/11MA_BS, MA_TTDVngười ký chứng từ BHXH
XML13MA_BAC_SI, MA_TTDVngười chỉ định chuyển/người ký
XML14MA_BAC_SI, MA_TTDVngười chỉ định hẹn/người ký

Không phải tất cả các trường trên đều dùng cùng một role.

Ví dụ:

người chỉ định ≠ người thực hiện ≠ người đọc kết quả ≠ người ký chứng từ.

Do đó không được ép tất cả phải cùng một GPHN.


12. Rule tiền giám định có giá trị cao

Một số kiểm tra nên triển khai:

Kiểm traPhân loại ban đầu
GPHN trong XML không có trong Mẫu 02/DM tại thời điểm phát sinhWARN_REVIEW / INFO_EVIDENCE
GPHN có nhưng bản ghi đã hết hiệu lựcWARN_REVIEW
người hành nghề không được phân công tại khoa phát sinh DVKTWARN_REVIEW
người thực hiện DVKT ngoài PHAMVI_CM và không có DVKT_KHAC/VB_PHANCONGWARN_REVIEW / INFO_EVIDENCE
thời điểm thực hiện ngoài lịch đăng kýWARN_REVIEW
người ký chứng từ không có VI_TRI phù hợpINFO_EVIDENCE / WARN_REVIEW
GPHN/XML định danh sai cấu trúc hoặc không map đượcERROR_TECH
một nhân lực có hai bản ghi hiệu lực chồng lấn mâu thuẫnERROR_TECH
khoa trong Mẫu 02/DM không tồn tại trong Mẫu 01/DMWARN_REVIEW

Quan trọng:

Không nên từ một bất nhất nhân lực chuyển thẳng thành “xuất toán”.

Trước hết phải xác định đó là lỗi dữ liệu, thiếu cập nhật danh mục, thiếu bằng chứng phân công hay vi phạm thực sự điều kiện chuyên môn/thanh toán.


13. Cách mô hình hóa trong Dr5-XML

Không cần tạo bảng dr5_staff hay dr5_practitioner.

Mẫu 02/DM được đưa vào kiến trúc generic như một nguồn catalog.

dr5_catalog_binding

Quản lý:

  • GPHN/định danh;
  • khoa;
  • chức danh;
  • vị trí;
  • phạm vi chuyên môn;
  • thời gian;
  • cơ sở;
  • hiệu lực.

dr5_xml_relation

Dùng các relation:

  • ORDERER_CONTEXT;
  • PERFORMER_CONTEXT;
  • SERVICE_DEPARTMENT_COMPATIBILITY;
  • PROVIDER_CONTEXT.

dr5_xml_required

Xác định field nào bắt buộc tùy role và chức danh.

Ví dụ người không thuộc nhóm phải có GPHN không nên bị buộc MACCHN.

dr5_legal_basis

Lưu:

  • Thông tư 12/2026/TT-BTC;
  • Phụ lục II;
  • Mẫu 02/DM;
  • căn cứ GPHN, phân công và chuyển giao tương ứng.

Mục tiêu là:

thay đổi nhân lực, khoa, lịch làm việc hay phạm vi chuyên môn → cập nhật catalog; không sửa logic engine.

Kết luận

Mẫu 02/DM không đơn thuần trả lời:

“Bệnh viện có bác sĩ nào?”

mà trả lời đầy đủ hơn:

“Người này là ai, có chức danh gì, GPHN nào, được hành nghề trong phạm vi nào, làm việc tại khoa nào, thời gian nào, có được phân công thêm DVKT nào và có vai trò/thẩm quyền gì?”

Chuỗi kiểm tra đúng của Dr5-XML là:

người trong XML → GPHN/định danh → Mẫu 02/DM có hiệu lực → khoa → phạm vi chuyên môn → phân công bổ sung → thời gian làm việc → vai trò trong sự kiện XML.

Ba nguyên tắc cần nhớ:

Có GPHN chưa đủ; phải đúng phạm vi và đúng bối cảnh thực hiện.

Ngoài phạm vi GPHN chưa chắc sai nếu có cơ chế phân công hợp lệ được Mẫu 02/DM phản ánh.

Người chỉ định, người thực hiện và người ký chứng từ là các vai trò khác nhau; không được kiểm tra như một trường nhân lực duy nhất.

Đây là nền để sang Bài 2.07 – Mẫu 03/DM, nơi danh mục sẽ chuyển từ “ai thực hiện” sang “thuốc, máu và chế phẩm máu nào được sử dụng, mua sắm và áp dụng trong thanh toán BHYT”.