Mẫu 06/DM tại Phụ lục II Thông tư 12/2026/TT-BTC là Danh mục thiết bị y tế để thực hiện dịch vụ kỹ thuật áp dụng trong thanh toán bảo hiểm y tế.
Nếu Mẫu 04/DM tập trung vào thiết bị y tế/vật tư được sử dụng như một khoản chi có thể liên quan thanh toán, thì Mẫu 06/DM tập trung vào máy, thiết bị dùng để thực hiện dịch vụ kỹ thuật.
Đây là hai khái niệm khác nhau.
Ví dụ:
- stent, catheter, vít xương... có thể thuộc lớp vật tư/thiết bị y tế dùng cho người bệnh và liên quan Mẫu 04/DM;
- máy CT, MRI, X-quang, máy xét nghiệm, máy nội soi, hệ thống phẫu thuật... thuộc lớp thiết bị dùng để thực hiện DVKT và liên quan Mẫu 06/DM.
Mẫu 06/DM hiện có 14 trường, trong đó MA_MAY là trường quan trọng nhất để liên kết với XML3.
Nguyên tắc cần nhớ:
Có dịch vụ trong Mẫu 05/DM chưa đủ; với DVKT cần máy, còn phải xác định máy thực hiện có tồn tại, phù hợp, đang đủ điều kiện sử dụng và có hiệu lực tại thời điểm thực hiện hay không.
1. Cấu trúc Mẫu 06/DM
Mẫu gồm các nhóm thông tin sau:
| Nhóm | Trường chính |
|---|---|
| Nhận diện thiết bị | TEN_TB, KY_HIEU, CONGTY_SX, NUOC_SX |
| Thời gian thiết bị | NAM_SX, NAM_SD |
| Mã liên thông | MA_MAY |
| Pháp lý sản phẩm | SO_LUU_HANH |
| Hợp đồng thiết bị | HD_TU, HD_DEN |
| Hiệu lực danh mục | TU_NGAY, DEN_NGAY |
| Cơ sở | MA_CSKCB |
Khác với Mẫu 04/DM, Mẫu 06/DM không tập trung vào giá vật tư hay số lượng sử dụng cho người bệnh mà tập trung vào tài sản/thiết bị thực hiện kỹ thuật.
2. TEN_TB, KY_HIEU, nhà sản xuất và nước sản xuất
Mẫu 06/DM lưu:
TEN_TB: tên thiết bị;KY_HIEU: model;CONGTY_SX: công ty sản xuất;NUOC_SX: nước sản xuất.
Các thuộc tính này có vai trò nhận diện thiết bị thực tế.
Ví dụ bệnh viện có thể có:
- hai máy CT cùng loại;
- cùng hãng;
- cùng model;
nhưng mỗi máy vẫn là một thiết bị vật lý riêng.
Do đó không nên dùng:
tên máy + model
làm khóa duy nhất.
Khóa liên thông quan trọng hơn là MA_MAY, kết hợp với thông tin nguồn của máy.
3. NAM_SX và NAM_SD
NAM_SX là năm sản xuất.
NAM_SD là năm bắt đầu đưa thiết bị vào sử dụng.
Hai trường này khác nhau.
Một máy sản xuất năm 2022 có thể được:
- mua năm 2023;
- lắp đặt năm 2024;
- đưa vào hoạt động năm 2024.
Không nên suy diễn:
NAM_SX = NAM_SD.
Đối với tiền giám định, NAM_SD hữu ích hơn để xác định tính hợp lý của dữ liệu lịch sử.
Nếu XML3 ghi MA_MAY thực hiện DVKT ở thời điểm trước khi máy bắt đầu sử dụng, đây là bất nhất đáng rà soát.
4. MA_MAY — cầu nối trực tiếp với XML3
Mẫu 06/DM quy định MA_MAY là mã máy thực hiện:
- dịch vụ cận lâm sàng;
- phẫu thuật;
- thủ thuật;
theo hướng dẫn tại Quyết định 3176/QĐ-BYT.
XML3 cũng có trường MA_MAY.
Đây là liên kết quan trọng nhất giữa:
dòng DVKT XML3 ↔ thiết bị thực tế của cơ sở.
Một rule cơ bản là:
XML3.
MA_MAYphải tìm được một bản ghi Mẫu 06/DM đang hiệu lực tại ngày thực hiện dịch vụ.
Nhưng membership này chỉ là lớp đầu.
Còn phải kiểm tra:
- máy có thuộc đúng cơ sở không;
- máy có còn hiệu lực không;
- có phù hợp DVKT không;
- có đang trong thời gian hợp đồng hợp lệ nếu là máy thuê/mượn;
- nếu thuộc diện kiểm định thì còn đủ điều kiện sử dụng không.
5. Không được hiểu MA_MAY như một mã thiết bị chung chung
Trong chuẩn XML trước đây, MA_MAY được cấu trúc để nhận diện nguồn máy, cơ sở và serial hoặc mã quản lý thiết bị. Tài liệu chuẩn cũng nêu trường hợp không có serial thì sử dụng mã quản lý do cơ sở lập; nếu là hệ thống gồm nhiều máy có thể ghi nhiều serial cách nhau bằng dấu ;.
Vì vậy MA_MAY không nên được sinh tùy ý theo kiểu:
MAY01, MAY02.
Nếu HIS đang dùng mã nội bộ như vậy thì cần có mapping:
mã máy nội bộ → MA_MAY chuẩn.
Một máy vật lý phải được nhận diện ổn định theo thời gian để phục vụ truy vết.
6. SO_LUU_HANH
Mẫu 06/DM có trường SO_LUU_HANH, ghi số lưu hành của thiết bị y tế theo quy định liên quan.
Field này không xuất hiện trực tiếp trong XML3.
Do đó nó thuộc lớp:
catalog evidence
chứ không phải lớp dữ liệu yêu cầu gửi ở từng hồ sơ.
Điều này rất điển hình:
XML3 có thể chỉ gửi MA_MAY, nhưng Dr5-XML có thể dùng Mẫu 06/DM để suy ra:
- model;
- nhà sản xuất;
- số lưu hành;
- hiệu lực;
- điều kiện sử dụng.
Nhờ vậy rule engine không cần nhồi toàn bộ thông tin thiết bị vào mỗi dòng XML.
7. HD_TU, HD_DEN — chỉ áp dụng cho một số hình thức sở hữu/sử dụng
Hai trường này chỉ ghi khi thiết bị có:
- hợp đồng thuê;
- mua trả chậm;
- trả dần;
- mượn.
HD_TU là ngày hợp đồng có hiệu lực.
HD_DEN là ngày hết hiệu lực.
Do đó rule:
mọi máy bắt buộc phải có
HD_TU,HD_DEN
là sai.
Đây là requiredness có điều kiện.
Nếu thiết bị thuộc sở hữu của cơ sở và không nằm trong các tình huống trên thì hai field này có thể không áp dụng.
8. Hiệu lực hợp đồng và hiệu lực danh mục là hai lớp khác nhau
Tương tự Mẫu 03/DM và 04/DM, Mẫu 06/DM cũng cần phân biệt:
HD_TU – HD_DEN
Khoảng thời gian hợp đồng thuê/mượn/mua trả chậm/trả dần.
TU_NGAY – DEN_NGAY
Khoảng thời gian thiết bị được áp dụng trong danh mục liên thông.
Hai khoảng này không nhất thiết giống nhau.
Ví dụ hợp đồng thuê máy có thể bắt đầu ngày 01/01, nhưng bản ghi danh mục chỉ bắt đầu được áp dụng sau đó.
Khi kiểm tra XML3 cần xét:
ngày thực hiện DVKT nằm trong khoảng hiệu lực danh mục
và khi có hợp đồng:
đồng thời nằm trong khoảng hiệu lực hợp đồng.
9. Thiết bị phải kiểm định có logic hiệu lực riêng
Đây là điểm quan trọng nhất của Mẫu 06/DM.
Đối với:
- thiết bị y tế phải kiểm định;
- thiết bị bức xạ;
- thiết bị chiếu xạ;
- thiết bị X-quang chẩn đoán;
TU_NGAY phải nằm trong thời gian máy đủ điều kiện sử dụng.
DEN_NGAY là thời điểm cuối cùng thiết bị còn đủ điều kiện sử dụng.
Điều này khác thiết bị thông thường.
Đối với thiết bị thông thường, DEN_NGAY chủ yếu phản ánh:
- ngừng sử dụng;
- điều chỉnh danh mục;
- thay đổi thông tin.
Nhưng với thiết bị thuộc diện kiểm định:
DEN_NGAYcòn phản ánh giới hạn điều kiện kỹ thuật/pháp lý của máy.
Đây là một rule rất có giá trị.
10. Đối chiếu MA_MAY với thời điểm thực hiện trong XML3
XML3 có:
NGAY_YL;NGAY_TH_YL;NGAY_KQ;MA_MAY.
Trong đó với DVKT, NGAY_TH_YL là mốc quan trọng để kiểm tra thiết bị thực sự được sử dụng khi nào.
Chuỗi logic nên là:
XML3.
NGAY_TH_YL→ XML3.MA_MAY→ Mẫu 06/DM →TU_NGAY/DEN_NGAY.
Nếu ngày thực hiện nằm ngoài hiệu lực:
- không nên tự động sửa
MA_MAY; - cần kiểm tra bản cập nhật danh mục;
- hồ sơ kiểm định;
- hợp đồng;
- hoặc việc sử dụng máy khác.
11. Có MA_MAY hợp lệ chưa đủ — phải kiểm tra quan hệ dịch vụ–máy
Mẫu 06/DM cho biết máy nào tồn tại tại cơ sở.
Nhưng nó không tự thân nói:
máy này được dùng để thực hiện mọi DVKT.
Ví dụ:
- máy X-quang không thể thay cho máy CT;
- máy xét nghiệm huyết học không mặc nhiên thực hiện xét nghiệm sinh hóa;
- hệ thống nội soi không mặc nhiên phù hợp mọi thủ thuật.
Do đó phải kiểm tra relation:
MA_DICH_VU↔MA_MAY.
Trong Dr5-XML đây là:
SERVICE_EQUIPMENT_LINK
trong dr5_xml_relation.
Đây là bước quan trọng hơn membership thuần túy.
12. Mẫu 05/DM và Mẫu 06/DM phải được đọc cùng nhau
Mẫu 05/DM trả lời:
dịch vụ nào được áp dụng tại cơ sở?
Mẫu 06/DM trả lời:
máy nào được dùng để thực hiện DVKT?
Khi kiểm tra một dòng XML3, chuỗi hợp lý là:
MA_DICH_VU→ Mẫu 05/DM →MA_MAY→ Mẫu 06/DM → relation dịch vụ–máy.
Nếu một dịch vụ tồn tại trong Mẫu 05 nhưng máy XML3 không có trong Mẫu 06, cần rà soát.
Ngược lại, có máy trong Mẫu 06 nhưng dịch vụ chưa được khai báo trong Mẫu 05 thì cũng chưa đủ.
13. Không có máy tại cơ sở chưa chắc là sai nếu có chuyển thực hiện CLS
Đây là một điểm phải tránh false positive.
Mẫu 05/DM có CSKCB_CLS, dùng khi dịch vụ cận lâm sàng được chuyển sang cơ sở khác thực hiện.
Chuẩn XML3 cũng có những trường hợp chuyển mẫu bệnh phẩm mà MA_MAY không bắt buộc ghi. Tài liệu chuẩn trước đó đã nêu rõ ngoại lệ này.
Do đó rule:
DVKT CLS mà
MA_MAYrỗng = sai
là không an toàn.
Cần kiểm tra trước:
- có chuyển mẫu/chuyển CLS không;
- Mẫu 05/DM có
CSKCB_CLSkhông; - dữ liệu kết quả có phù hợp không.
14. Một hệ thống kỹ thuật có thể gồm nhiều máy
Tài liệu chuẩn XML nêu trường hợp hệ thống máy gồm nhiều máy thì có thể ghi tất cả serial, phân cách bằng dấu ;.
Điều này có ý nghĩa với:
- hệ thống xét nghiệm;
- hệ thống xạ trị;
- dây chuyền tự động;
- hệ thống chẩn đoán/phẫu thuật tích hợp.
Do đó không nên thiết kế:
MA_MAYluôn chỉ chứa một mã đơn.
Rule parser cần hỗ trợ trường hợp nhiều thành phần theo cấu trúc chuẩn.
15. Mẫu 06/DM không chứng minh máy thực sự được sử dụng cho từng người bệnh
Một máy có trong danh mục chỉ chứng minh thiết bị đó đang được khai báo và có hiệu lực tại cơ sở.
Nó không chứng minh rằng:
- chính máy đó đã thực hiện DVKT cho bệnh nhân này;
- máy hoạt động tại thời điểm đó;
- kết quả được sinh từ máy đó;
- DVKT thực tế đã hoàn thành.
Vì vậy nếu cần bằng chứng sâu hơn phải đối chiếu:
- RIS/PACS;
- LIS;
- log thiết bị;
- DICOM metadata;
- phiếu máy;
- nhật ký thực hiện;
- hồ sơ bệnh án.
Nguyên tắc:
Danh mục chứng minh khả năng thực hiện; log nghiệp vụ chứng minh sự kiện thực hiện.
16. Một số rule tiền giám định có giá trị cao
| Tình huống | Phân loại ban đầu |
|---|---|
XML3.MA_MAY không tồn tại trong Mẫu 06/DM | WARN_REVIEW / ERROR_TECH |
máy tồn tại nhưng ngoài TU_NGAY–DEN_NGAY | WARN_REVIEW |
DVKT thực hiện trước NAM_SD | WARN_REVIEW |
máy thuê/mượn được sử dụng ngoài HD_TU–HD_DEN | WARN_REVIEW / INFO_EVIDENCE |
thiết bị phải kiểm định nhưng ngày thực hiện sau DEN_NGAY | WARN_REVIEW, có thể nâng mức khi xác định căn cứ |
MA_MAY không phù hợp MA_DICH_VU | WARN_REVIEW |
| DVKT yêu cầu máy nhưng XML3 để trống trong trường hợp không có ngoại lệ | WARN_REVIEW |
| chuyển CLS nhưng hệ thống vẫn bắt buộc máy tại cơ sở gửi | lỗi rule nội bộ |
một MA_MAY map tới nhiều thiết bị vật lý mâu thuẫn cùng thời điểm | ERROR_TECH |
máy thuộc MA_CSKCB khác nhưng không có ngữ cảnh chuyển thực hiện | WARN_REVIEW |
Chỉ chuyển thành PAYMENT_CONDITION khi có căn cứ xác định điều kiện thanh toán thực sự bị vi phạm.
17. Kiểm tra nâng cao: thời gian sử dụng máy
Khi dữ liệu đủ chi tiết, Dr5-XML có thể phát triển rule nâng cao.
Ví dụ một máy:
- thực hiện hai DVKT đòi hỏi thời gian dài;
- cho hai bệnh nhân;
- tại hai địa điểm khác nhau;
- trong cùng một khoảng thời gian không thể xảy ra.
Đây có thể là dấu hiệu:
- sai
MA_MAY; - sao chép dữ liệu;
- cấu hình mapping sai;
- hoặc cần kiểm tra log máy.
Tuy nhiên đây chỉ nên là:
WARN_REVIEW
vì XML không phải lúc nào cũng đủ độ chính xác thời gian để chứng minh xung đột vật lý.
18. Phân biệt MA_MAY và MA_HIEU_SP
Hai field dễ bị nhầm:
XML3.MA_MAY
Mã máy thực hiện DVKT.
Đối chiếu với Mẫu 06/DM.
XML3.MA_HIEU_SP
Mã hiệu của vật tư/thiết bị y tế được sử dụng cho người bệnh.
Đối chiếu chủ yếu với Mẫu 04/DM.MA_HIEU.
Hai field phục vụ hai lớp khác nhau.
Ví dụ một can thiệp có thể có:
MA_MAY= máy chụp mạch thực hiện thủ thuật;MA_HIEU_SP= model của stent được đặt cho bệnh nhân.
Không được dùng hai trường này thay thế nhau.
19. Kiến trúc Dr5-XML
Không tạo bảng dr5_equipment.
Mẫu 06/DM tiếp tục được tích hợp vào sáu catalog chuẩn.
dr5_catalog_binding
Lưu:
- mã máy;
- tên thiết bị;
- model;
- nhà sản xuất;
- số lưu hành;
- cơ sở;
- hiệu lực;
- mã máy nội bộ.
dr5_xml_relation
Quan trọng nhất là:
SERVICE_EQUIPMENT_LINK
để mô tả:
dịch vụ nào có thể/được thực hiện bằng máy nào.
Ngoài ra có thể kết hợp:
PROVIDER_CONTEXT
để xác định thiết bị thuộc cơ sở nào.
dr5_xml_required
Quản lý các điều kiện như:
- DVKT nào cần
MA_MAY; - khi nào chuyển CLS được phép để trống;
- trường hợp nào cần thông tin hợp đồng.
dr5_payment_condition
Chỉ sử dụng nếu điều kiện máy/thiết bị có tác động trực tiếp đến thanh toán.
dr5_legal_basis
Lưu:
- Thông tư 12/2026/TT-BTC;
- Mẫu 06/DM;
- QĐ3176;
- các căn cứ về kiểm định, bức xạ, điều kiện thiết bị liên quan.
Kết luận
Mẫu 06/DM trả lời câu hỏi:
“Cơ sở KBCB này có những thiết bị nào để thực hiện DVKT, máy mang mã gì, nguồn gốc và số lưu hành ra sao, đang sử dụng trong khoảng thời gian nào và nếu là máy thuê/mượn thì hợp đồng có hiệu lực khi nào?”
Chuỗi đối chiếu đúng là:
DVKT XML3
→MA_DICH_VU
→ Mẫu 05/DM
→MA_MAY
→ Mẫu 06/DM
→ thời gian hiệu lực
→ quan hệ dịch vụ–máy
→ bằng chứng thực hiện khi cần.
Năm nguyên tắc cần nhớ:
MA_MAYlà mã máy thực hiện DVKT, không phải mã vật tư dùng cho người bệnh.
Có máy trong Mẫu 06/DM chưa đủ; máy phải phù hợp với dịch vụ.
Với máy phải kiểm định/bức xạ/X-quang,
TU_NGAY–DEN_NGAYcòn phản ánh thời gian đủ điều kiện sử dụng.
Máy thuê/mượn phải xét thêm
HD_TU–HD_DEN.
Không được bắt buộc
MA_MAYtrong các tình huống chuyển mẫu/chuyển CLS mà chuẩn cho phép ngoại lệ.
Đối với Dr5-XML, nhóm rule này có tiềm năng cảnh báo rất sớm: ngay tại thời điểm chỉ định hoặc thực hiện DVKT, hệ thống có thể kiểm tra dịch vụ có máy phù hợp hay không, máy còn hiệu lực không, có thuộc đúng cơ sở không và có đủ điều kiện sử dụng tại ngày thực hiện hay không.
- Đăng nhập để gửi ý kiến